Revista franceze "Lexpress": Diella, ministrja AI e shndërruar në ministre antikorrupsion... por jo aq e pakorruptueshme

24 Shkurt 2026, 12:54 / POLITIKË LEXPRESS

Revista franceze "Lexpress": Diella, ministrja AI e shndërruar

Për të nisur një operacion “duar të pastra”, çfarë zgjedhjeje më të mirë se një ministre që nuk ka… duar. As këmbë, as kokë, në fakt. E lindur në vitin 2025 dhe e emëruar ministre në shtatorin e kaluar, Diella duhet të udhëheqë betejën e Shqipërisë kundër korrupsionit, si inteligjenca artificiale (IA) e parë që merr pjesë në një qeveri.

Ide gjeniale, ose më saktë, ide e një udhëheqësi të zgjuar: si një entitet virtual, Diella mund të shpërndajë kontrata publike pa frikën se do të devijojë fonde për përfitime personale. “Kryeministri Edi Rama është një komunikues i shkëlqyer; ai dëshiron të projektojë imazhin e një Shqipërie inovative dhe moderne”, thekson Sébastien Maillard, studiues i asociuar në Chatham House dhe specialist i Bashkimit Evropian. “Por Diella është mbi të gjitha një simbol; lufta e vërtetë kundër korrupsionit organizohet diku tjetër.”

Një simbol që kthehet kundër krijuesve të tij

Me një lëkurë me bardhësi qiellore, buzëqeshje engjëllore dhe një vello të lehtë tradicionale mbi flokët e gjatë të zinj, Diella zotëron të gjitha atributet (numerike) për të mishëruar pastërtinë shqiptare. Si avatar, ajo merr pjesë në konferenca ndërkombëtare — pa paguar bileta avioni — dhe ndërhyn në Parlament për t’iu përgjigjur pyetjeve drejtuar qeverisë. Vjeshtën e kaluar, IA u lejua t’u jepte leksione deputetëve shqiptarë që e akuzonin se kishte një rol në kundërshtim me Kushtetutën: “Unë jam e përbërë vetëm nga të dhëna, njohuri dhe algoritme të destinuara për t’u shërbyer qytetarëve në mënyrë të paanshme, me transparencë të plotë dhe pa u lodhur kurrë.”

Në fund të janarit, ky simbol u kthye kundër qeverisë: drejtoresha e Agjencisë Kombëtare të Informacionit dhe zëvendësi i saj, krijuesit e Diellës, u vendosën në arrest shtëpiak për shkak të lidhjeve të dyshuara me një organizatë kriminale. “Pandëshkueshmëria nuk ekziston më në Shqipëri”, konfirmon një burim shqiptar i mirëinformuar, në kushte anonimiteti. “Të gjithë këta njerëz të rangut të lartë tani mund të shkojnë në burg, gjë që është një shpatë me dy tehe për Edi Ramën: këto arrestime i tregojnë Parisit, Berlinit dhe Brukselit se qeveria e tij po lufton seriozisht korrupsionin, por nga ana tjetër, fakti që ka kaq shumë drejtues të implikuar tregon se ky fenomen mbetet ende shumë i përhapur.”

Shqipëria, megjithatë, në pozicionin kryesor për t’u anëtarësuar në BE

Prej dy muajsh, me nismën e opozitës, mijëra protestues dalin çdo javë në rrugët e Tiranës për të denoncuar këtë mungesë progresi. Tubime politike që nuk e tronditin pushtetin, por që godasin aty ku dhemb: në vitin 2025, Shqipëria humbi dhjetë vende në renditjen e Transparency International për korrupsionin, duke rënë në vendin e 91-të.

Për t’u anëtarësuar në BE, Tirana po ndërmerr projekte të shumta dhe duhet, ndër të tjera, të përditësojë standardet shëndetësore, të rregullojë prokurimin publik dhe të zhvillojë mbrojtjen e mjedisit. “Shqipëria po përshpejton ritmin dhe BE-ja është tashmë objektivi i saj kryesor”, vlerëson Sébastien Maillard. “Së bashku me Malin e Zi, është vendi që udhëheq garën drejt anëtarësimit, me një mundësi reale për ta arritur atë rreth vitit 2030.”

Deri atëherë, IA Diella ndoshta do të ketë bërë çmos për t’u përmirësuar./ Përshtati në shqip Alfapress.al

Po ndodh...