FLASH NEWS
REL Analysis: Kosovo between complacency and real danger
2026-04-12 13:42:25 / KOSOVA
In 2013, as Europe saw expansion and stability, Kosovo and Serbia signed the first agreement to normalize relations in Brussels. After years of post-war tension and pain, the neighbors seemed ready for a new chapter – unusual for the region’s history.
The Brussels Agreement was signed on April 19 of that year by the then prime ministers of both countries, Hashim Thaçi and Ivica Dačić. It followed months of intensive negotiations, mediated by the EU foreign policy chief, Catherine Ashton.
"I want to congratulate them for their determination during these months and for the courage they have shown. It is very important that what we are seeing now is a step away from the past and for both countries, a step closer to Europe," Ashton said at the time.
Quite promising for two countries that have European Union membership as a strategic goal, at least in words. This was clearly reflected by both prime ministers, with Thaçi emphasizing the potential of the agreement.
"This agreement today represents the beginning of a new era – that of reconciliation and interstate cooperation. This agreement will help us heal the grave wounds of the past, if we have the wisdom and discernment to implement it in practice," Thaçi said at the time.
Beyond the hope created 13 years ago, developments on the ground show that much of this wisdom and understanding remains to be proven.
Although leaders in Kosovo, Serbia, and the European Union have changed over the years, progress on the key point of the agreement – the creation of the Association of Serb-majority municipalities in Kosovo – has remained limited.
This is because the Constitutional Court of Kosovo has found inconsistencies with the Constitution in several principles. Although it has left room for harmonization, there have been ongoing reservations in Pristina, due to, as has been said, the potential impact of the Association on the functionality of the state, while Brussels and Belgrade have insisted on its establishment.
In the end, despite dozens of meetings, a draft European statute, and a new agreement after ten years, the process has remained stagnant.
Serbia has been facing anti-government protests for more than a year, while Kosovo has been facing political divisions that have left it without a functioning parliament and a functioning government for months. In these circumstances, direct contact at the highest level has also been lacking – such a meeting between the leaders of the two countries, Albin Kurti in Kosovo and Aleksandar Vučić in Serbia, has not taken place since September 2023.
From the perspective of former Austrian diplomat Wolfgang Petritsch, this blockage of the Brussels process carries more immediate consequences for Kosovo than for Serbia.
Duke folur për programin Expose të Radios Evropa e Lirë, ai vlerëson se Kosova paguan çmim në siguri, në stabilitet dhe në orientimin e saj drejt së ardhmes, derisa politikat e saj mbeten kryesisht të brendshme dhe jo të përshtatura mjaftueshëm në kontekstin më të gjerë evropian dhe gjeopolitik.
“Sa herë që jam në Prishtinë ose flas me njerëzit atje, më krijohet përshtypja se ekziston vetëm Kosova dhe asgjë tjetër. Kjo është një qasje krejtësisht e gabuar. Zoti Kurti ka cilësi të dukshme, por nëse nuk kupton se duhet të veprojë si pjesë e një ekipi – si brenda vendit, ashtu edhe në arenën evropiane – gjërat nuk do të shkojnë mirë për zhvillimin e Kosovës”, thotë Petritsch.
Radio Evropa e Lirë pyeti Qeverinë e Kosovës nëse është e hapur për një fazë të re të dialogut me Serbinë dhe për mënyrën se si planifikon ta shmangë ngecjen, por nuk mori përgjigje.
Gjatë prezantimit të kabinetit të ri qeveritar, muajin e kaluar, Kurti tha se Qeveria e tij do ta ndjekë normalizimin e marrëdhënieve me Serbinë përmes një dialogu konstruktiv dhe kreativ.
“Siç kemi vepruar në katër vjetët e kaluar, normalizimi është çështje e rregullimit të marrëdhënieve mes dy shteteve, pra si raport bilateral e i jashtëm, e jo ndërhyrje apo përzierje në çështje të brendshme”, tha Kurti më 11 shkurt.
Në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, përfaqësuesja amerikane deklaroi këtë javë se presidenti Donald Trump pret angazhim të qartë nga Kosova dhe Serbia për të punuar së bashku, për të ulur tensionet dhe për t’u rikthyer në një dialog real, jo vetëm deklarativ. Sipas Tammy Bruce, SHBA-ja do të punojë nga afër vetëm me liderë që “shohin nga e ardhmja, e jo kah e kaluara”.
Për Petritschin, hapi i parë duhet të vijë nga Prishtina, e cila duhet t’u ofrojë serbëve përgjegjësi konkrete kulturore, gjuhësore dhe administrative, sipas Marrëveshjes së Brukselit. Kjo do të sinjalizonte, sipas tij, një qasje të re bashkëpunuese dhe do të krijonte mundësinë për një marrëdhënie të vërtetë me përfaqësuesit serbë. Edhe nëse Serbia do ta kundërshtonte, do të dilte ajo si bllokuese e procesit.
Petritsch vë në dukje se garancitë nga Brukseli janë thelbësore në këtë drejtim.
“Ka qenë e qartë që nga fillimi se evropianët nuk do të lejojnë krijimin e një tjetër Republike Sërpska. Kemi paguar një çmim të lartë për të në Bosnje e Hercegovinë dhe nuk duam që ajo të përsëritet në Kosovë. Andaj, qartazi, bëhet fjalë për çështje kulturore, gjuhësore dhe administrative që duhet të zgjidhen”, thotë Petritsch.
Radio Evropa e Lirë pyeti Bashkimin Evropian nëse ka përpjekje për një fazë të re të dialogut, por nuk mori përgjigje. Këtë javë, por edhe muajin e kaluar, i dërguari i posaçëm i BE-së për dialogun Kosovë-Serbi, Peter Sorensen, zhvilloi disa vizita në Kosovë dhe në Serbi, ku theksoi rëndësinë e çuarjes përpara të procesit.
Në mars, ai u prit edhe nga zyrtarë të Departamentit amerikan të Shtetit në Uashington, me të cilët tha se ka siguruar harmonizim për hapat e ardhshëm në dialog, por nuk dha më shumë detaje.
Rikard Jozwiak, redaktor për çështjet evropiane i Radios Evropa e Lirë, thotë se BE-ja po bën përpjekje aktive për një takim të ri mes Kurtit dhe Vuçiqit, i cili pritet të mbahet në fund të pranverës, por data e saktë dhe realizimi i tij do të varen nga zhvillimet në terren.
“Nuk ka pasur kurrë më shumë optimizëm për një takim mes dy liderëve që kur Kaja Kallas ka marrë detyrën si shefe e politikës së jashtme të BE-së. Kjo shihet si mundësia më e mirë në gati një vit e gjysmë që një takim i tillë të ndodhë. Kur saktësisht, nuk dihet, por shpresat janë për diku rreth majit ose qershorit”, thotë Jozwiak për Exoposenë.
Megjithatë, ai është pesimist për ndonjë përparim thelbësor apo avancim drejt anëtarësimit në BE në një të ardhme të afërt, sepse, siç thotë, udhëheqësit në Prishtinë dhe Beograd përfitojnë në politikat e brendshme duke mbajtur qëndrim më të ashpër ndaj Brukselit, dhe ata nuk presin përfitime konkrete nga BE-ja gjatë karrierave të tyre politike.
“Procesi i integrimit kërkon kohë. E shohim sa gjatë i është dashur Malit të Zi, që nuk ka probleme dypalëshe si këto dy vende. Shohim se sa e bllokuar është Maqedonia e Veriut. Shohim se sa e bllokuar është Bosnja. Ndaj, premtimi i BE-së, që ishte shumë i fortë në vitin 2013 – e madje edhe nga viti 2011 kur nisën negociatat midis Kosovës dhe Serbisë – nuk e ka më atë peshë. Sa vende janë anëtarësuar në BE që nga viti 2011? Vetëm Kroacia, e cila ishte në rrugë drejt anëtarësimit”, kujton Jozwiak.
Ai paralajmëron se kjo status quo mes Kosovës dhe Serbisë është e rrezikshme, por shton se Evropa është bërë indiferente ndaj këtij rreziku, ndërsa udhëheqësit në Prishtinë dhe në Beograd kanë mësuar të jetojnë me të, e madje edhe të përfitojnë prej tij.
Të njëjtin shqetësim ndan edhe Petritsch, por ai nënvizon rëndësinë që Kosova të veprojë me urgjencë. Në një botë gjithnjë e më të paqëndrueshme, shtetet e vogla dhe politikisht të brishta janë “të parat që bien” kur shpërthejnë kriza, thotë ai.
Me pasiguritë mbi rolin e NATO-s dhe të ardhmen e angazhimit amerikan, Petritsch paralajmëron se Kosova “nuk mund të lejojë status quo”.
Sipas tij, përparimi në zbatimin e Marrëveshjes së Brukselit nuk është thjesht një detaj teknik, por një kusht thelbësor për stabilizimin e vetë ekzistencës së Republikës së Kosovës.
“Kosova në vitin 1999 ishte i vetmi vend në histori që u çlirua nga një aleancë që mori armët. Dhe kjo, sipas meje, i vendos një përgjegjësi të veçantë asaj: të veprojë me maturi, të bashkëpunojë, të bëjë atë që është e nevojshme dhe të shkojë një hap më tej, për t’u bërë pjesë e familjes së shteteve evropiane”, thotë Petritsch.
Kosovo, which is still not recognized by five European Union countries, is the only country in the Western Balkans region that does not have candidate status for membership in this bloc.
Serbia, which until recently was considered a leader in the accession process in Brussels, has not opened any negotiation chapters since 2021, due to its refusal to adapt to EU foreign policy.
According to Jozwiak, the entire Western Balkans now occupies a low place on the EU agenda - important, but noticeably overshadowed by the wars in Ukraine and Iran... until some serious crisis provokes attention./REL
Happening now...
Denouncing Berishism is a prerequisite for denouncing the government
Nga Blendi Kajsiu
ideas
top
Alfa recipes
TRENDING 
services
- POLICE129
- STREET POLICE126
- AMBULANCE112
- FIREFIGHTER128