Lajme flash
I MIRI NAMIR
21 Mars 2026, 10:50 / IDE
Ka vdekje që nuk marrin me vete vetëm një njeri, por që nxjerrin në dritë një shoqëri të tërë.
Ka largime që nuk zbulojnë vetëm dhimbjen për humbjen, por edhe turpin e vonuar për atë që nuk u tha, nuk u bë dhe nuk u dha në kohë. E tillë është edhe ndarja e parakohshme nga jeta e Namir Lapardhasë.
Me ikjen e tij, u vërtetua edhe një herë, në mënyrën më të hidhur, kultura jonë e vjetër: kultura e “vdis pa të dua”. Ajo kulturë e ftohtë që na mëson të mbajmë brenda fjalët e mira, të kursejmë mirënjohjen, të mos e shprehim dashurinë, të mos e themi hapur vlerësimin, të sillemi sikur koha na pret gjithmonë. Dhe pastaj, kur njeriu largohet, shpërthejmë në lavde, në kujtime, në mallëngjim publik, sikur me fjalët e vonuara duam të mbulojmë boshllëkun e asaj që nuk ia dhamë sa ishte gjallë.
Por rasti i Namirit nuk është vetëm dëshmi e kësaj heshtjeje emocionale. Ai është edhe dëshmi e një dështimi më të thellë: dështimit të shoqërisë për t’i njohur në kohë njerëzit e saj me vlerë, për t’i vendosur aty ku u takon në hierarkinë morale, qytetare dhe publike të vlerave. Sepse ne nuk kemi vetëm mungesë të fjalës “të dua”; ne kemi edhe mungesë të fjalës “ky njeri e meriton”, “ky njeri ka peshë”, “ky njeri duhet nderuar sa është ende mes nesh”.
Shoqëria jonë shpesh nuk di të vlerësojë të gjallin. Di të qajë të vdekurin.
Nuk di të nderojë njeriun në jetën e tij. Di t’i bëjë homazhe në mungesë.
Nuk di t’i japë vendin që meriton në kohë. Di t’i thurë lavde kur ai nuk i dëgjon më.
Dhe kjo nuk ndodh rastësisht. Ndodh sepse, te ne, hierarkia e vlerave shpesh nuk ndërtohet mbi karakterin, dijen, ndershmërinë, fisnikërinë dhe zotësinë, por mbi lidhjet, interesin, servilizmin, reklamën dhe pushtetin e rremë. Njeriu i mirë dhe i zoti, në një shoqëri të shëndetshme, do të duhej të shihej si bekim për bashkësinë. Por në një shoqëri të pasigurt në raport me vlerën, ai shihet jo rrallë si konkurrent. Jo si pasuri, por si kërcënim. Jo si model, por si prani që ua nxjerr të tjerëve në pah mangësitë.
Prandaj ndodh që njeriun me vlerë ta presin jo me admirim, por me zili; jo me respekt, por me smirë; jo me mbështetje, por me një frikë të heshtur. Sepse prania e tij bëhet pasqyrë. Karakteri i tij vë në siklet mediokritetin. Zotësia e tij ua lëkund rehatinë e vogël atyre që janë mësuar të mbijetojnë jo me meritë, por me taraf, me skemë, me interes. Dhe kështu, në vend që ta ngrejnë, e lënë mënjanë. Në vend që ta vendosin aty ku i takon, e shtyjnë të presë. Në vend që ta nderojnë, e relativizojnë. Në vend që ta pranojnë si vlerë, e trajtojnë si njeri që mund të anashkalohet.
Kjo është një nga padrejtësitë më të hidhura që mund t’i bëhet njeriut: t’ia njohësh vlerën vetëm pasi ai të mos “rrezikojë” më askënd me praninë e tij. Të flasësh lart për të vetëm kur ai nuk të bën më hije. Ta quash “figurë të rrallë” vetëm pasi ai të mos sfidojë më askënd me madhështinë e heshtur të karakterit të vet.
Në rastin e Namirit, kjo padrejtësi merr edhe trajtë konkrete. Në vitin 2021, Namirit i takonte të ishte deputet i Beratit. Jo si lëmoshë politike, jo si favor partie, por si meritë e natyrshme e një njeriu që kishte më shumë peshë qytetare, më shumë dinjitet përfaqësues dhe më shumë të drejtë morale se shumë të tjerë për të qenë zë i atij qarku. Nuk kemi të bëjmë vetëm me një njeri të mirë që nuk u vlerësua sa ishte gjallë, por me një njeri që duhej të ngrihej në një rol të caktuar publik dhe nuk u ngrit. Duhej të ishte deputet i Beratit në vitin 2021, sepse e meritonte. Dhe nuk u bë.
Kjo pyetje rëndon sot jo vetëm mbi ndërgjegjen e një partie, por mbi ndërgjegjen e një kulture të tërë politike: pse njeriu që duhej të përfaqësonte, u la jashtë? Pse u mbajt në hije një zë që mund të përfaqësonte Beratin me dinjitet? Pse, kur duhej të fliste merita, folën llogaritë? Pse, kur duhej të ngrihej vlera, u ul për të mos trazuar komoditetin e mediokërve?
Sepse ndonjëherë njeriun nuk e dëmton vetëm armiku. E dëmton edhe mosveprimi i të vetëve. E dëmton edhe heshtja e atyre që e dinin vlerën e tij, por nuk e kthyen atë vlerë në vendim. E dëmton edhe fakti që, në vendin e vet, nuk i jepet njeriut ajo që meriton, derisa detyrohet të marrë rrugën e ikjes.
Dhe po, Namirin e shtynë drejt emigrimit. Jo sepse ishte nga ata që nuk mund ta gjenin veten jashtë Shqipërisë. Përkundrazi. Ai ishte nga ata njerëz që, me kulturën, mendjen, karakterin dhe përmasën e tyre njerëzore, mund ta gjente veten kudo. Por drama e tij ishte më e thellë: ai nuk donte ta gjente veten atje. Sepse sa më shumë ingranohej në jetën e emigrimit, aq më shumë ndiente sikur po i largohej atdheut që e donte aq shumë.
Këtë nuk e them nga larg. E them edhe nga një kujtim personal. Unë vetë e kam takuar Namirin në Gjermani. Kam pasur rastin të rri me të, të bisedoj me të, të ndaj me të hallet tona si emigrantë. Dhe pikërisht aty e ndieje më fort dramën e tij të heshtur: ai nuk ishte një njeri që nuk po përshtatej me jetën në Gjermani; ai ishte një njeri që nuk donte, në thellësi të shpirtit, të pajtohej me idenë se duhej ta gjente veten larg vendit të vet. Mund të jetonte atje, por nuk mund ta shpallte atë botë si shtëpinë e tij të plotë. Sa më shumë i hynte ritmit të jetës së emigrimit, aq më shumë i dhembte ndjesia se po largohej nga Shqipëria që e mbante brenda vetes si mall, si plagë, si besnikëri.
Edhe larg, ai nuk u shkëput kurrë shpirtërisht. Kërkonte mënyra online, gjente rrugë, gjente hapësira, që të mos humbte lidhjen me Shqipërinë, me debatin, me njerëzit, me hallet e vendit. Trupi i tij ishte në Gjermani, por zemra e tij vazhdonte të rrihte këtu. Ai jetonte me atë përçarjen e dhimbshme që e njeh mirë çdo emigrant i ndershëm: përpiqesh të mbijetosh atje ku je, por pa e lejuar veten të bëhesh plotësisht i atjeshëm, sepse ke frikë se mos, duke u sistemuar, po tradhton dashurinë për vendin tënd.
Dhe kështu Namiri mbeti mes dy botësh: duke jetuar në mërgim, por pa e pranuar kurrë mërgimin si atdhe; duke ndërtuar jetën jashtë, por pa e zhvendosur dot shpirtin nga Shqipëria. Derisa, zëmërkëputur nga kjo ndarje e gjatë mes jetës së detyruar dhe dashurisë së pamposhtur për vendin e vet, iu shkëput vetë jeta.
Namiri, në këtë kuptim, nuk është vetëm një njeri i mire ikur para kohe. Ai është edhe pasqyrë. Pasqyrë e një shoqërie që shpesh e kupton vlerën vetëm kur e humb. Pasqyrë e një kulture që kursen dashurinë dhe e tepron zinë. Pasqyrë e një rendi që ngre të zhurmshmit dhe lë në hije të urtët. Pasqyrë e një klime ku njeriu i mirë dhe i zoti nuk shihet si model për t’u ndjekur, por si shqetësim për t’u menaxhuar. Pasqyrë e një atdheu që jo rrallë i largon njerëzit që e duan më shumë.
Prandaj elegjia për të mirin Namir duhet të jetë edhe akt-akuzë.
Akt-akuzë ndaj kulturës së fjalëve të pathëna.
Akt-akuzë ndaj vonesës së vlerësimit.
Akt-akuzë ndaj zilisë që e sheh vlerën si kërcënim.
Akt-akuzë ndaj mekanizmave që nuk dinë të vendosin në kohë njeriun e duhur në vendin e duhur.
Akt-akuzë ndaj një shoqërie që ngushëllohet me homazhe, por nuk korrigjohet me drejtësi.
Dhe ndoshta ky është mësimi më i rëndë që na lë largimi i Namirit:
mos i lini njerëzit tuaj më të mirë të jetojnë të nënvlerësuar;
mos i detyroni të kërkojnë jashtë atë që duhet t’u jepet në vendin e vet;
mos e ktheni dashurinë në elegji dhe vlerësimin në pendesë;
mos prisni vdekjen për të pranuar atë që duhej ta kishit thënë me kohë.
Namirit po i bëhet nderi i kujtimit, por nderi i vërtetë do të kishte qenë ta mbanim pranë, ta ngrinim, ta donim, ta çmonim dhe ta vendosnim aty ku e meritonte sa ishte ende mes nesh, e ndoshta ashtu zemergezuar do ta kishim akoma mes nesh.
U prehsh ne paqe Namir!
Perparim Gjeka
20 mars 2026
#provlerave
Foto: Halle, Gjermani, 26 shkurt 2025
Po ndodh...
ide
top
receta Alfa
TRENDING 
shërbime
- POLICIA129
- POLICIA RRUGORE126
- URGJENCA112
- ZJARRFIKESJA128